Việt Nam hiện nay là nước có diện tích và sản lượng thanh long lớn nhất Châu Á và cũng là nước xuất khẩu thanh long hàng đầu thế giới. Thanh long có thể được trồng ở các địa phương trong cả nước với cả 2 loại thanh long ruột trắng và ruột đỏ với tổng diện tích trồng là 55,419 ha và tổng sản lượng là 1.074.241 tấn năm 2018; trong đó, 3 tỉnh có diện tích trồng trọt và sản lượng trái lớn nhất cả nước là Bình Thuận, Long An và Tiền Giang với sản lượng trái thanh long ở Bình Thuận chiếm đến 55,11%, tiếp đến là Long An (24,51%) và Tiền Giang (15,04%) (Phan, 2019).

Thanh long ruột đỏ (Hylocereus polyrhizus) hiện nay được trồng khá phổ biến ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long và mang lại hiệu quả kinh tế rất khả quan. Trong trái thanh long ruột đỏ có chứa nhiều thành phần dinh dưỡng rất có giá trị như protein, glucid, acid hữu cơ, chất khoáng (Fe, Mg, Ca), vitamin A, vitamin C,... rất tốt cho sức khỏe. Ngoài ra trong trái thanh long ruột đỏ có chứa Lycopene, là một chất chống oxy hoá thiên nhiên, có thể chống ung thư, bệnh tim và làm giảm huyết áp. Betacyanin là sắc tố tạo nên màu tím đỏ của quả thanh long. Đây là một trong những hợp chất tự nhiên được nghiên cứu một cách rộng rãi về các tính chất có liên quan đến sức khỏe con người, trong đó đặc tính nổi trội mà betacyanin mang đến là tính kháng oxy hóa.

Phẩm màu là một phụ gia thực phẩm có tác dụng làm tăng chất lượng cảm quan sản phẩm. Sau những sự cố liên quan đến tác hại của một số chất màu hóa học đối với sức khỏe thì người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến việc lựa chọn thực phẩm hơn. Như vậy, việc sử dụng chất màu có nguồn gốc tự nhiên là xu hướng phát triển bền vững hiện nay, nhưng nguồn nguyên liệu quý giá này vẫn chưa được chú ý đúng mức để nghiên cứu và phát triển thành hàng hóa. Vì thế, nghiên cứu khả năng trích ly và ứng dụng của chất màu tự nhiên từ vỏ quả thanh long ruột đỏ là rất cần thiết và thiết thực. 

Nghiên cứu nhằm tạo ra sản phẩm mới có giá trị dinh dưỡng, đạt yêu cầu về mặt an toàn vệ sinh thực phẩm nhằm đảm bảo sức khỏe người tiêu dùng. Đồng thời, tận dụng nguồn phụ phẩm dồi dào của các nhà máy chế biến sản phẩm từ thanh long ruột đỏ, góp phần giải quyết đầu ra và tăng giá trị kinh tế cho nguồn nguyên liệu này.

Các bước thực hiện quy trình tương đối đơn giản, dễ thực hiện, có thể áp dụng ở cả quy mô hộ gia đình hoặc cơ sở sản xuất nhỏ. Không đòi hỏi đầu tư cao.

Kết quả nghiên cứu cho thấy phần vỏ thanh long ruột đỏ là nguồn nguyên liệu tiềm năng để trích ly betacyanin. Để dịch trích ly có hàm lượng betacyanin và độ nhớt cao có thể trích ly với tỷ lệ dung môi ethanol 70% : nguyên liệu (v/w) là 14,06:1 ở nhiệt độ 56,51oC trong thời gian 29,48 phút. Ngoài ra, việc sử dụng các chất chống oxy hóa như acid ascorbic để giảm pH dịch màu là điều cần thiết để hạn chế sự mất màu của dung dịch cũng như hàm lượng betacyanin, bên cạnh đó, khả năng ngăn sáng của bao bì cũng có tác dụng làm chậm tốc độ phân hủy betacyanin và độ nhớt dịch màu. Dịch thu được sau trích ly được cô quay làm tăng hàm lượng betacyanin. Quá trình sấy đông khô thực hiện với thông số khảo sát được lựa chọn là nồng độ maltodextrin (20%). Sản phẩm bột màu thu được sẽ tiếp tục được nghiên cứu để ứng dụng trong mỹ phẩm, làm son dưỡng môi, dưỡng da…

Bột betacyanin có hàm lượng polyphenol tổng số là 87,10 mg GAE/100 g chất khô, hoạt tính khử gốc tự do DPPH là 19,62 (mg/mL).

Sản phẩm bột màu betacyanin có tiềm năng ứng dụng như chất màu thực phẩm có nguồn gốc sinh học.

Việc xây dựng được quy trình sản xuất bột màu betacyanin có ý nghĩa thực tiễn cao, góp phần giải quyết vấn đề tồn đọng và hư hỏng vào mùa thu hoạch và khan hiếm sản phẩm lúc nghịch mùa. Hiện nay các sản phẩm được sản xuất từ thanh long ruột đỏ chưa thật phổ biến và hầu hết chỉ sử dụng ở dạng ăn tươi và phần lớn thanh long ruột đỏ được xuất sang Trung Quốc với giá cả bấp bênh, chính vụ sản lượng rất lớn nhưng giá lại quá thấp.

Kết quả thu nhận betacyanin từ thanh long ruột đỏ đạt giá trị cao trong quá trình khảo sát. Với giá thành rẻ, nguồn cung cấp dồi dào, khả năng bảo quản lâu dài, quy trình đơn giản và tiết kiệm, thanh long ruột đỏ là nguyên liệu mới lạ và thích hợp nhất để tiến hành thu nhận hợp chất màu betacyanin. Việc nghiên cứu trên hứa hẹn sẽ là một bước phát triển mới trong lĩnh vực mỹ phẩm, an toàn đối với sức khoẻ người sử dụng và thân thiện với môi trường.