Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ số hóa dữ liệu ngân sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số từ trung ương đến xã, giúp theo dõi tình hình phân bổ, giải ngân.

Thông tin được Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương nêu tại Hội nghị tập huấn xây dựng kế hoạch và dự toán ngân sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2027 cho các địa phương phía Nam, ngày 28/7.

Theo Thứ trưởng, việc số hóa toàn bộ dữ liệu giúp cơ quan quản lý nắm bắt ngay một xã, cơ quan được bố trí bao nhiêu kinh phí khoa học, công nghệ, giải ngân đến đâu và sử dụng cho những nhiệm vụ nào.

Bộ đang hoàn thiện nền tảng số để tiếp nhận dữ liệu do địa phương gửi, số hóa và cập nhật lên hệ thống. Các Sở Khoa học và Công nghệ sẽ được cấp quyền theo dõi tình hình phân bổ và giải ngân trên địa bàn, đồng thời rà soát, phản hồi nếu phát hiện sai lệch.

Nền tảng số mới sẽ giúp quản lý quy trình từ lập kế hoạch, phân bổ dự toán đến theo dõi giải ngân cho các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên phạm vi cả nước.

Dữ liệu được tập trung tại Trung ương nhưng phân cấp cho từng bộ, ngành, địa phương xử lý, cho phép theo dõi tiến độ phân bổ, giải ngân của từng nhiệm vụ, tổng hợp báo cáo và quản lý đến từng đơn vị cấp xã. Hệ thống cũng hỗ trợ lãnh đạo các cấp giám sát tình hình thực hiện, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu thống nhất phục vụ điều hành và hoạch định chính sách.

Tại hội nghị, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cũng giải đáp các thắc mắc của địa phương. Ví dụ, đối với dự án có nhiều cấu phần, Sở Khoa học và Công nghệ cần thực hiện đúng chức năng thẩm định nội dung liên quan đến khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, không phải thẩm định toàn bộ dự án.

Ông dẫn thực tế tại Bộ Khoa học và Công nghệ, nhiều dự án gồm cả xây dựng, tài chính và công nghệ. Mỗi cơ quan sẽ chịu trách nhiệm đối với lĩnh vực chuyên môn của mình. Vì vậy, nếu dự án có cấu phần mua sắm thiết bị, ứng dụng công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ cần tham gia thẩm định nội dung đó; còn các hạng mục xây dựng sẽ do cơ quan chuyên ngành phụ trách.

Ông lưu ý việc sử dụng ngân sách phải bảo đảm đúng mục tiêu của từng khoản chi. Ví dụ, cùng là mua máy tính nhưng nếu phục vụ chuyển đổi số, cải cách hành chính, cung cấp dịch vụ công thì có thể được xác định là chi cho chuyển đổi số. Ngược lại, nếu chỉ phục vụ công việc hành chính thông thường như soạn thảo văn bản hay lập hóa đơn thì không thể xếp vào nhóm này.

"Khi cơ quan kiểm tra, kiểm toán làm việc, người đứng đầu đơn vị phải giải trình được vì sao khoản chi đó được tính cho chuyển đổi số", ông nói.

Ông cũng thông tin thêm, Bộ đang rà soát các nguồn chi liên quan đến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, không chỉ các khoản từ nguồn sự nghiệp khoa học mà cả những hoạt động nghiên cứu được bố trí từ nguồn sự nghiệp kinh tế hoặc các nguồn kinh phí khác. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp Bộ Tài chính xây dựng hướng dẫn thống nhất để địa phương thuận lợi trong triển khai.

Thứ trưởng yêu cầu các cơ quan của Bộ khi tiếp nhận thắc mắc của địa phương phải họp trực tuyến tháo gỡ ngay để thống nhất hướng xử lý trước khi ban hành văn bản. Trường hợp vẫn còn vướng mắc báo cáo lên lãnh đạo bộ để giải quyết.

Trước đó, đại diện nhiều địa phương cũng nêu băn khoăn khi xây dựng kế hoạch và dự toán ngân sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo năm 2027.

Bà Võ Thị Thu Sương, Trưởng phòng Kế hoạch - Tài chính tại Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM, cho rằng khó khăn lớn nhất là chưa có hướng dẫn cụ thể để xác định nội hàm khoa học, công nghệ trong dự án liên ngành. Nhiều dự án như y tế số, giáo dục số hay chuyển đổi số vừa có nội dung đầu tư công nghệ, vừa thuộc lĩnh vực chuyên ngành, khiến địa phương lúng túng trong bóc tách phần kinh phí được tính vào chi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Đại diện các cơ quan thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ cũng hướng dẫn các địa phương triển khai hệ thống quy định mới về xây dựng kế hoạch ngân sách năm 2027. Theo đó, thay đổi lớn nhất không nằm ở biểu mẫu mà ở tư duy xây dựng nhiệm vụ. Thay vì đề xuất đề tài nghiên cứu riêng lẻ, địa phương phải xuất phát từ bài toán phát triển kinh tế - xã hội cần giải quyết, xác định rõ sản phẩm đầu ra, đơn vị sử dụng, khả năng ứng dụng, thương mại hóa và đóng góp cho mục tiêu phát triển của địa phương.

Bộ cũng yêu cầu ưu tiên các nhiệm vụ phục vụ thực hiện Nghị quyết 57, phát triển công nghệ chiến lược, tăng trưởng kinh tế hai con số và tổ chức nhiệm vụ theo cụm, chuỗi thay vì triển khai đơn lẻ nhằm tạo tác động lớn hơn đối với phát triển ngành và địa phương.

Đối với công tác lập dự toán ngân sách, Bộ ban hành cơ chế chuẩn hóa quy trình, công thức tính và phương pháp phân bổ nhằm thống nhất cách thực hiện giữa các bộ, ngành và địa phương, đồng thời xử lý các vướng mắc kéo dài trong xây dựng và giao dự toán chi sự nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị yêu cầu bố trí ít nhất 3% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và tăng thêm 2% trong 5 năm tiếp theo. Một số địa phương như TP HCM đặt mục tiêu năm nay bố trí 4-5% ngân sách của địa phương cho lĩnh vực này.