Kiến Tạo Hành Lang Pháp Lý Số: Đưa Luật Trí Tuệ Nhân Tạo Vào Từng Bài Toán Công Vụ Để Nâng Cao Hiệu Lực Quản Trị Quốc Gia

Trong bối cảnh công nghệ số bùng nổ, việc ban hành các chính sách pháp lý đi trước một bước đang trở thành bệ đỡ vững chắc cho các cơ quan công quyền tối ưu hóa quy trình điều hành. Hội nghị tập huấn tại Hải Phòng do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức đã mở ra hướng đi thực chất nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Trí tuệ nhân tạo (AI) vào từng hoạt động hành chính công. Sự chuyển dịch mang tính chiến lược này hướng tới giải quyết các bài toán công vụ thực tế, tối ưu hóa nguồn lực công và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trên nền tảng dữ liệu số minh bạch. Đây là cột mốc khẳng định quyết tâm của Việt Nam trong việc phát triển một hệ sinh thái AI an toàn, tin cậy và tự cường.

Tối ưu hóa vận hành dịch vụ công từ việc nhận diện bài toán thực tế

Triển khai Luật AI không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền, nắm bắt lý thuyết pháp lý mà cốt lõi là phải bắt đầu từ những nhu cầu và vướng mắc thực tế tại từng địa phương, đơn vị. Các cơ quan quản lý nhà nước cần rà soát kỹ lưỡng các quy trình nội bộ để xác định rõ những khía cạnh công việc có thể tối ưu hóa bằng công nghệ:

• Nhận diện nút thắt hành chính: Xác định cụ thể những công việc công vụ đang làm tốn nhiều thời gian, công sức và nguồn nhân lực của đơn vị.
• Khai thác triệt để tài nguyên số: Đánh giá các nguồn dữ liệu chuyên ngành chưa được khai thác hiệu quả để xây dựng phương án liên thông, chia sẻ dữ liệu số.
• Thiết lập quy trình tự động hóa: Lựa chọn các mô hình, giải pháp công nghệ AI phù hợp để hỗ trợ cán bộ, công chức xử lý hồ sơ hành chính nhanh chóng.
• Nâng cao chất lượng dịch vụ công: Cải thiện trải nghiệm của người dân và doanh nghiệp khi tương tác trực tuyến với chính quyền.

Bảng phân tích 2 trụ cột nền tảng triển khai Luật Trí tuệ nhân tạo trong hoạt động công vụ

Để luật thực sự đi vào đời sống và mang lại giá trị đo đếm được, hội nghị tại Hải Phòng đã chỉ rõ sự phối hợp chặt chẽ giữa hai yếu tố hạ tầng then chốt:

Kiểm soát rủi ro công nghệ và nguyên tắc tối thượng về trách nhiệm giải trình

Thúc đẩy ứng dụng AI trong hoạt động công vụ luôn phải đồng hành với việc nhận diện, phân loại và quản trị rủi ro nghiêm ngặt để bảo đảm an toàn dữ liệu quốc gia. Luật AI thiết lập các quy chuẩn khắt khe về đạo đức công nghệ, tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ quan quản lý.

Nguyên tắc tối thượng được Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh là công nghệ AI chỉ đóng vai trò trợ lý hỗ trợ con người, tuyệt đối không làm thay đổi hay loại bỏ trách nhiệm pháp lý của cán bộ, công chức. Mọi kết quả, phân tích hoặc quyết định do hệ thống AI đề xuất bắt buộc phải được con người kiểm tra, thẩm định kỹ lưỡng trước khi đưa vào áp dụng trong các văn bản chỉ đạo và quy trình xử lý công vụ thực tế.

Thí điểm mô hình "Sở Khoa học và Công nghệ chủ động tham mưu" tại địa phương

Để nhanh chóng đưa Luật AI vào cuộc sống, vai trò chủ động của các Sở Khoa học và Công nghệ tại địa phương được xác định là hạt nhân kích hoạt sự thay đổi. Các Sở cần khẩn trương rà soát thực trạng ứng dụng AI trên địa bàn, chủ động tham mưu cho UBND tỉnh, thành phố để lựa chọn các bài toán công vụ ưu tiên cần giải quyết trước mắt. Việc chia sẻ rộng rãi các mô hình thí điểm thành công, các giải pháp công nghệ an toàn giữa các tỉnh thành sẽ tạo nên một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ, tránh lãng phí nguồn lực đầu tư công và đẩy nhanh tốc độ chuyển đổi số quốc gia.

Định hướng phát triển hệ sinh thái AI lấy con người làm trung tâm

Luật Trí tuệ nhân tạo ra đời đã đặt nền móng và tạo lập một khuôn khổ pháp lý vững chắc cho sự phát triển của công nghệ mới tại Việt Nam. Nhiệm vụ then chốt tiếp theo là đưa các quy định này đi vào cuộc sống một cách thực chất và an toàn. Xu hướng phát triển trong tương lai gần đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp để tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số, làm sạch dữ liệu dùng chung và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Việc kiên trì theo đuổi chiến lược phát triển AI có trách nhiệm, tin cậy và luôn lấy con người làm trung tâm của sự kiểm soát sẽ giúp Việt Nam bứt phá mạnh mẽ, nâng cao hiệu lực quản trị công và kiến tạo một xã hội số văn minh, bền vững.